Sanal Yapboz mu, Gerçek Yapboz mu?

Sanal Yapboz mu, Gerçek Yapboz mu?

Yazan: Pınar

Yapbozların çocuk gelişimindeki pozitif etkileri konusunda yazılmış, çizilmiş çok yazı var. Ancak gelişen teknoloji, yapbozları da tabletlere taşımış durumda. Peki, tabletteki yapboz uygulamaları, yani sanal yapbozlar,  gerçek yapbozların yerini tutabilir mi dersiniz? Bize göre şu an itibarıyla tutamaz ama teknolojinin hızına bakacak olursak da hiç belli olmaz. Bunu yerini tutma meselesi olarak değil de, tablette yapbozun avantajları, dezavantajları neler diye bakmak belki daha sağlıklı bir başlangıç olur.

Yapbozların çok yararlı bir oyuncak olduğu konusunda herkes hemfikir sanırım. Yapbozlar,  çocukların kavrama becerisini arttıran, el göz koordinasyonunu geliştiren, problem çözme yeteneğini ve zihin gelişimini destekleyen ve de birden çok kişinin beraber yapabilmesine olanak tanıdığı için sosyal ilişkilere de katkı sağlayan bir oyuncak. Hatta ince motor becerileri geliştirme, özgüven arttırma gibi potansiyellere de sahip. 18 aydan itibaren minik bir çocuk bile yapboz sayesinde bir bütünün parçalardan oluştuğunu, basit problemleri çözmeyi, biçim, büyüklük, renk farklılıklarını görmeyi ve hissetmeyi, eşleştirmeyi, el kaslarını kuvvatlendirmeyi, başarılı olmayı ve bir işi tamamlamayı öğreniyor. Yapbozların yararları konsunda basit bir aramayla bir çok kaynağa ulaşmak mümkün. Mesela bakınız bir uzmanla yapılan röportaj.

Teknolojinin hayatımıza soktuğu sanal yapbozlar ise bu sayılan positif etkilerden bazılarını sağlıyor, bazılarını sağlamıyor. Bu konuda tablette yapbozun en zayıf noktası el-göz koordinasyonunu geliştirme potansiyeli.  Yapboz parçalarını yerine yerleştirmeye çalışmak son derece zor bir iş aslında. Küçük bir çocuk, bir yapboz parçasını uygun yerine oturtana kadar parçayı önce tutmayı başarmak, yerini bulmak, uygun şekilde çevirmek, düşünmek, deneme yanılma süreçlerinden geçmek zorunda. Tablette yapboz uygulamalarının en büyük eksikliği bu sanırım. Parçayı sadece uygun yere tek parmakla taşımak gerçeğine kıyasla son derece kolay. Bu bakımdan uygulamalar son derece yetersiz ve de asla gerçeği ile yarışabilecek durumda değil.Çoğunun parçayı döndürme özelliği bile yok ki olsa bile parçayı elde hissetmenin yerini tutması imkansız. Benzer bir konu ince motor beceriler için de geçerli. Bir çocuğun gerçekten eliyle dokunmasının, parmakları ile hissetmesinin yerini nasıl bir teknoloji alabilir şu an için hayal edemiyorum.

Tablette yapbozun özellikle el-göz koordinasyonu konusundaki zayıflığı onu gerçeği ile yarışma konusunda çok gerilerde bırakıyor. Gerçi tablette yapboz gerçeği ile neden yarışmak zorunda olsun ki? Gerçeğine ulaşmanın kısıtlı olduğu durumlarda bir alternatif olarak değerlendirilmeli belki de. Mesela kavrama yeteneğini geliştirme konusunda, sanal yapbozlar gerçek yapbozların o kadar da gerisinde olmayabilir.  Yapbozlar çocukların kavrama yeteneğini karmaşık parçaları anlamlı bir hale sokmaya teşvik ederek, ve de parça-bütün ilişkisini kurmasına yardım ederek sağlamakta. Ayrıca çocuklara alfabe , sayılar, renkler, araçlar gibi pek çok farklı konu ile tanıştırarak geniş bir öğrenme alanı da sunmakta. Bu açıdan baktığımızda tablette yapbozun, bu özellikleri sağlama konusunda bir dezavantajı bulunmuyor. Hatta sağladığı çeşitlilik açısından daha çok olanaklar sağladığı için avantajı olduğunu bile söylemek mümkün.

Sosyal ilişkileri destekleme konusunda da sanal yapboz geride kalıyor. Daha bireysel ya da en fazla iki kişilik ilişki kurma biçimlerini desteklediği için de bu konuda zayıf diyebiliriz. Ancak çocuğun “ben yaptım” duygusunu destekleme, dolayısıyla özgüveni artırma potansiyeli konusunda bir dezavantajı yok.

Aslında sanal yapbozların ciddi potansiyelleri de var. Mesela animasyonlarla desteklenebilmesi, dil gelişimine yönelik özellikler, kayıt etme yetenekleri, kendi yapbozlarını oluşturma özellikleri, farklı dil seçimi ile seslendirme kapasitesi gibi. Bu konuda aslında uygulama geliştiricilerin sanal yapbozla kullanıcı çocuğa “oyalanması” dışında ne sunduğu kilit nokta. Bir anne olarak ben gerçeği olan bir oyunun birebir uyarlanmış uygulama halini çocuklarımın eline tutuşturmayı tercih etmiyorum. Sanalını tercih etmem için, sanalının bana gerçeğinde bulamadığım bazı özellikleri sağlaması lazım. Sanal yapbozların sağladığı fiyat avantajı, kolayca taşınabilme, sıkıştığımızda görece gönül rahatlığı ile çocuğun eline tutuşturabilme, etrafı gerçek oyuncaklar gibi darmadağın etmeme(!) gibi pragmatik avantajları benim para vererek bir yapboz uygulaması alma kararımı etkileyecek kadar güçlü değil. Çünkü sanal yapboza gelene kadar uygulama dünyası çok yaratıcı uygulamalarla dolu. Zaten zamane çocukları da farklı birşeyler bekliyorlar. Sonuçta diyeceğimiz o ki, uygulama geliştiricilerin işi yapboz konusunda çok daha zor.

Siz ne diyorsunuz? Sanal yapbozları faydalı buluyor musunuz?

 



Bu Yazıya Henüz Yorum Yapılmamış

Trackbacks/Pingbacks

  1. Pepee | ONLINEANNE - [...] uygulamalarının zaten bize göre tablet teknolojilerinde bazı açmazları bulunuyor. Bunları Sanal Yapboz mu, Gerçek Yapboz mu yazımızda anlatmaya çalışmıştık.…

Pin It on Pinterest

Share This