Çocuklara Türkçe ögretmek

Çocuklara Türkçe ögretmek

Yazan: Pınar

Türkiye’de çocuk yetiştiriyorsanız, bu başlığı görüp yazıyı hemen kapatma olasılığınız yüksek. Ama durun biraz; belki bize yardımınız dokunur ya da bizlerin tecrübelerini siz de çocuğunuza başka bir dil öğretmek için kullanırsınız.

Yurtdışında yaşayan Türk aileler için çocuğa yabancı bir dil öğretmenin karşılığı Türkçe. Bu konuyu çok önemseyenler, hiç önemsemeyenler, önemsedikleri halde yapamayanlar var. Bu da çocuğun anne ve/veya babasının Türk olmasına göre değişiyor. Gördüğümüz kadarıyla sadece babanın Türk olduğu durumlarda çocuğun Türkçe öğrenme olasılığı, sadece annenin Türk olduğu durumlara göre daha düşük. En avantajlı durum anne ve babanın Türk olduğu  ve evde konuşulan aile dilinin Türkçe olduğu durum ki buna rağmen çocukların yaşı büyüdükçe Türkçe’nin gözden düşmesi yine de sorun.

Çocuklara Türkçe öğretmek için elimizde sihirli değnek yok, hepimizin beş aşağı on yukarı denedikleri benzer yöntemler var. Okul öncesi grubuna Türkçe öğretmek için yapılabilecekler:

1. Çocukla bol bol Türkçe konuşmak.
2. Konuşurken farklı kelimeler kullanmaya çalışmak.
3. Çocuğa bol bol Türkçe kitap okumak, kitapları Türkçe olarak canlandırmak (role playing)
4. Türkçe çizgi film, uygulama ve oyunlardan yararlanmak.
5. Türkçe müzik dinlettirmek, şarkı, tekerleme öğretmek.
6. Ebeveynlerden en az birinin sürekli Türkçe konuşması.
7. Türkçe konuşan çocuklarla bir araya gelme ortamlarının yaratılması.
8. Mümkünse aile büyükleriyle (anneanne-babaanne-dedeler) vakit geçirme, görüntülü konuşmalar ve Türkiye’de vakit geçirme

Bunlara ne kadar erken başlarsanız şansınız o kadar artar. Ama bunları ne kadar yaparsanız yapın çocuk okul çağına geldikten sonra onun gelişen dünyasına Türkçe ile dahil olmak çok zorlaşıyor. Okumayı öğrenme süreci ile beraber Türkçe kelime dağarcığı İngilizce (ya da başka dil)deki ile aynı seviyede artmıyor. Kelimelerin karşılığını bulamadıkları için Türkçe konuşmada isteksizlik başgösteriyor. Zaten kardeşler kendi aralarında Türkçe konuşmayı bırakma eğiliminde oluyorlar, Türk arkadaşlarıyla bile Türkçeyi tercih etmez hale geliyorlar. Bu durumda 5-9 yaş grubuna Türkçe öğretmek için yapılabilecekler:

1. Türkçe konuşmaya ne olursa olsun devam etmek (bu konuyu savaş haline getirmeden tabii)
2. Yukarıda saydıklarımızı yapmaya devam etmek.Ancak çeşitliği arttırmak. Örneğin Türkçe karikatür, çocuk dergisi okumak, Türkçe bilgisayar/tablet oyunları bulmak vb.
3. Evde Türkçe kitap okuma ya da aktivite tercih edildiğinde ayrıcalıklar sağlamak.
4. Aile büyüklerine mektup, kart yazma alışkanlığı (elektronik ya da normal) edindirmek.(Büyüklerin de geri yazmasını sağlamak)
5. Türkçe okuma yazmayı öğretmek için zaman ayırmak.

Çocuklara Türkçe eğitimini küçük yaştan başlatmak çok önemli. Yoksa okul çağında olan ama Türkçesi çok zayıf olan bir çocuğun Türkçesini geliştirmek için ilgi çekici malzeme bulmak da güç oluyor. İçerik olarak kompleks ama dil eğitimi açısından basit malzeme konusunda büyük eksiklik var. 9 yaşında hiç Türkçe bilmeyen çocuklara “bu eşek ai ai der” malzemesi ile Türkçe öğretmenin alternatiflerini arıyoruz biz şu anda. Buldukça paylaşacağız, öneri varsa lütfen söyleyin.

Bütün bunlardan bizim ev de nasibini almış durumda. Bizim evde aile dili Türkçe, çocuklarla anne-baba olarak her zaman Türkçe konuşuyoruz (hatta dışarıda bile yapmaya çalışıyoruz, konu başkasını ilgilendirmiyorsa). Çocuklar 6.5 yaşında kendi aralarında genelde İngilizce konuşmak istiyor, biz de genelde engelliyoruz. Türkçeleri iyi, aksan var (bu yüzden teyzem onlara Hürrem Sultanlar ismini taktı maalesef), okumayı sökmeleri ile birlikte Türkçe okumaya da başladılar ama İngilizce okumaları kadar iyi değil, yazmaları kötü. Ancak Türk Kültürü ile ilişkileri uzun Türkiye seyahatlerimiz, sık sık bizimle kalan aile büyüklerimiz, Pepee, benim sürekli araya kıssadan hisseler sokuşturmam nedeni ile pek fena değil ama istediğim düzeyde de değil.

Bugünlerde bizim en önemli maddemiz Türkçe okuma-yazma, Türkiye bilgisi vermek için zaman ayırmak. Burada (St Louis, MO) benzer kaygıları olan bir grup arkadaşımla çocuklara düzenli Türkçe dersi vermeye karar verdik. Ders dediysek şimdilik mottomuz “oyun oynatarak Türkçe ve Türkiye’yi öğretmek”, öncelikle çocukları eğlendirerek bu toplantılara hevesle gelmelerini, birbirlerine alışmalarını ve Türkçe iletişim kurmalarını sağlamak.  Yaş grubumuz 5-9 arası ve çocukların Türkçe seviyeleri çok değişken.

Bu amaçla kütüphanede bir oda kiraladık, iki haftada bir iki saat toplanmaya başlıyoruz. Aramızda gönüllü öğretmenlik yapacakları ve de dönüşümlü yardımcı olacakları organize ettik. Kendi müfredatımızı oluşturuyoruz. Herkes bulduğu ders malzemesini, Türkçe şarkı, film ne varsa Dropbox*’da topluyor. Bu noktada bize en çok yardımı,  kendi çocukları için hazırladığı Türkçe okuma-yazma alıştırmalarını blogunda paylaşan Defne’nin Annesi’si yaptı. Aynı zamanda onun sayesinde Uzaktaki Yakınlarımız Projesinden de haberdar olduk. Şimdi listelediğimiz malzemeleri kendi ihtiyaçlarımız doğrultusunda birleştirip her haftaya bir oyun/aktivite planı yapıyoruz (Detaylar yakında inşallah). Başlangıç için kullandığımız malzemeler:

1. Gökkuşağı Türkçe Ünite posterleri

2. Türkçe okuma-yazma alıştırmaları

3. MEB Uzaktaki Yakınlarımız eğitim seti

4. MEB 1. sınıf Türkçe Ders ve Çalışma kitapları

5. Çeşitli görseller: Konum, şahıs, vücudumuzu tanıyalım ve daha fazla malzeme için Yabancılara Türkçe öğretme Akademisi

İşte bu noktada “daha iyisi var”, “biz bunu denemiştik”, “önerimiz var” diyen herkesten ricamız, lütfen bize ulaşın. Bunları karşılıklı paylaşalım lütfen…Bunun dışında onlineanne olarak da bu konuda kullanılabilecek uygulamaları, teknolojik yöntemleri de yakında listeleyeceğiz. “Acelemiz var” diyenler Uygulama Arayın bölümümüze göz atabilirler.

*Dropbox:  dosyalarınızı koyabildiğiniz ve kullandığınız her türlü PC, tablet, telefon gibi cihazla ulaşabildiğiniz ve ayrıca istediğiniz kişilerle paylaşabildiğiniz ücretsiz bir “dosya paylaşım platformu”. Tablet ve telefonunuza uygulama olarak koyuyorsunuz, bilgisayarlarınıza da siteden yüklüyorsunuz. Bir hesabınız oluyor ve dropbox’a eklediğiniz her dosyaya istediğiniz bilgisayrdan ulaşabiliyorsunuz. İstediğiniz kişilerle istediğiniz dosyaları paylaşmanız mümkün. Tavsiye ediyoruz.



Pin It on Pinterest

Share This