Çok Dilli Çocuk ve Artikülasyon Gelişimi

Çok Dilli Çocuk ve Artikülasyon Gelişimi

Yazan: Pınar

İnsanın birden fazla çocuğu olmasının dezavantajlarından biri elinde olmadan çocuklarının gelişimlerini birbiri ile karşılaştırması. İstediğiniz kadar kendinizi “her çocuğun gelişimi farklıdır” diye ikna etmeye çalışın, çok bariz farklarda konuyu deşip durmaktan kendinizi alamıyorsunuz. Bu ara benim için konu ise konuşma ve dil gelişimi. Çocuklarımın iki dilli olması da değerlendirme yapmamı zorlaştırıyor.

Oğlum artık 3 yaşında ve konuşma konusunda çok ilerlemiş olmasına rağmen kızlarımın 3 yaşındaki konuşma seviyesi ile karşılaştırılamayacak düzeyde geriden geliyor. “Erkek çocuklar geç konuşur” genel kanısı malum ama benim çocuk gelişimine genel bakışım problem varsa erken tespit edebilmek, yapılabilecekler (varsa) atlamamak için önlemler almak. Bu konuda da en büyük destekçim daha önce sözünü ettiğim, çocuğumun gelişimini aylık olarak inceleyen ve bana bu konuda önerilerde bulunan Öğretmen Olarak Ebeveynler (PAT) programı. Türkiye’de nasıl bilmiyorum ama Amerika’da pediatristlerce yapılan rutin gelişim kontrollerinin sadece ebeveynlerin gözlemlerinden hareketle yapılması bana garip geliyor. Bu yüzden ya paranoyak anne modunda herşeyden kıllanmanız sözkonusu ya da gerçek bir problemle karşılaştığınızda “bugüne kadar bunu nasıl atladınız”ı göze almanız lazım. O yüzden bir uzmanın gelişim testlerini gelip çocuğumla yapmasından ve o esnada istediğim soruları sorup “bilgiç anne, zamanı kısıtlı koskoca doktoru boşuna sorguluyor” moduna sokulmadan cevap alabilmekten çok memnunum.

Ancak bu konuşma konusu burada zor çünkü Emre Türkçe konuşuyor; İngilizce öğrenmeye başlayalı 6-7 ay oldu ve artık çok daha fazla anlıyor,  tek tük konuşuyor da. Bizden sadece Türkçe duymasına rağmen, kardeşlerinden ve okulda sürekli İngilizce duyuyor. En son PAT buluşmamızda uzmanımız basit bir test yaptı. İngilizce 20 kadar kelimeyi söyleyip Emre’ye tekrarlattı. Emre’nin söylemekte zorlandığı sesleri not etti ve pek çok çocuğunun o yaş grubu için normal olduğunu ve İngilizce artikülasyon düzeyi olarak da Emre’nin orta seviyede ve dert edilecek bir noktada olmadığını düşündüğünü söyledi.

Bu arada artikülâsyon  (sesletim) sorunları kişinin belli sesleri üretmede güçlük yaşaması veya yanlış üretmesi imiş. Örneğin, /r/ yerine /y/,  /k/ yerine /t/ demek. Uzmanımız  Emre’nin hangi sesleri nasıl çıkardığına, çıkaramadığı sesler yerine hangi sesleri kullandığına baktı. Bu kapsamda ona garip gelen ve izleyeceğini söylediği sesler ise /p/, /r/ ve /th/ sesi oldu çünkü Emre bu sesleri beklenenden farklı başka seslerle çıkarmaya çalıştı. Bunun Türkçe’den de kaynaklı olabileceğini söyledi ki bu konuda bayağı güldük çünkü benim ingilizce konuşurken /th/ sesi ile olan ilişkim ve onun benim ismimi söylerken /r/ sesiyle ilişkisi gayet acıklı. Sonuçta İngilizce seslerde yaş aralığına göre bir çocuğun doğru çıkarması beklenen sesler şunlarmış:

Yaş Aralığı        Harfler
2.6-2.11 yaş:         m, p, w, t
3.0-3.5  yaş:           b, d
3.6-3.11 yaş:          k,g, f
4.0- 4.5 yaş:           s, ş, j, ç, z
4.6-4.11 yaş:         v,l
5.0-5.11 yaş:          r

Türkçe için de aynısı mı acaba diye biraz baktım. Ancak bulduğum her türkçe kaynak farklı ses listesi verdiği için kafam karıştı ve buraya almaktan vazgeçtim. Sonuçta oğlumun doktoruyla da konuşmalarımız sonucu bir süre daha takip etme kararı aldık. Uzun bir süreyi Türkiye’de geçireceğiz. Doktor Türkiye’de dil terapisti görmemize gerek olduğunu düşünmediğini, dönüşümüzde ihtiyaç duyarsak İngilizce olarak yapmamızın bir zorluk çıkarmayacağını söyledi. “Döndüğünde İngilizceyi tamamen unutmuş olacak” dedimse de önemsemedi açıkçası. Türkçesi de umarım daha anlaşılır hale gelir. Bu yaş grubunda yabacıların da söylediklerini anlaması gerekiyor ama bizimkinin gerçekten şu an için dedikleri anlaşılmıyor. Zaten araya İngilizce de attırmaya başladığı için biz de anlamakta zorlanıyoruz. Tabii anlaşılamamak onu felaket sinirlendiriyor. Kimi sinirlendirmez ki? Kızlarımızın da 2.5 yaş civarı “uskuvande” diye söyledikleri şarkıyı uzun süre anlayamamıştık ve bir gün tesadüfen “to school one day” demeye çalıştıkları dank etmişti 🙂

Bu konuda Türke olarak bu adreste bayağı bilgi var. Ancak söyklediğim gibi ses bazında kaynaklar birbirini tutmuyor, diğer kaynak da burada. Çocuğunuz 3 yaşına geldiğinde söylediklerinin %70 kadarı başkaları tarafından anlaşılması bekleniyor. Örneğin bu kaynakta da bir çocuk, 3 ya da 4 yaşına geldiği halde k, t, d, m, n, p, b gibi erken edinilen sesleri söyleyemiyorsa, bir terapiste danışmak gerektiği söylenmiş. Sonuçta şüphelendiğin anda bir dil terapistine görünmekte fayda var çünkü ne kadar erken o kadar iyi.

Bu konuda uygulama var mı diye soracak olursanız. Çok var ama İngilizce. Bu uygulamaları detaylı inceledikçe Özel eğitim uygulamaları bölümüne koyacağız. Yine de seslerin nasıl çıkarıldığını görmek ve çalıştırmak açısından bizim gözümüze şimdilik çarpan uygulamalar şunlar:

1. Articulation Station: İngilizce sesleri kelime, cümle ve hikaye içerisinde çalıştıran bu uygulamada ses kayıt özelliği de bulunuyor. Fiyatı: P sesi Ücretsiz ancak diğer sesleri tek tek satın almanız gerekiyor. Her ses programı 5.34 TL. R, S ve L programları daha pahallı.

2. Speech Sounds lite: Bu uygulama seslerin nasıl çıkarıldığını birebir gösterdiği için çok başarılı. Aslında ingilizce telaffuz düZeltmek için bile kullanılabilir. Lite versiyonunda sadece w bulunuyor. Full sürüm 41.96 TL.

3. See Me Talk: Bu uygulama aslında artikulasyon uygulaması değil, bir Artırılmış İletişim (AAC) uygulaması. Ancak çok geniş seslendirmeli bir kart kütüphanesine sahip olması ve de kendi kartlarınızı oluşturabilmeniz nedeni ile yararlı olabileceği düşüncesindeyiz. Fiyatı  109.99 TL ancak zaman zaman Ücretsiz promosyonu oluyor (daha önce duyurmuştuk)

Bu arada yine tekrarlıyoruz: Uygulamalar çocukla birlikte başına oturulunca işe yarıyor. Teknolojik araçların çocuğunuzun dil gelişimizi destekleyecek aktivitelerden sadece biri olduğunu unutmamak ve doktora danışmak gerek. Dil gelişimini destekleyecek aktivitelere de bir sonraki yazımızda değineceğiz.

Bu arada benzer konuşma problemleri ile karşılaşmış olanların tecrübelerini de duymak isteriz.



3 Yorum

  1. son durumunuzu cok merak ediyorum oglum da benzer bir sorun yasiyor bizdeki fonolojik yani bir yerde o harfi soylerken baska bir yerde soyleyemiyor dedikleri cok az anlasiliyor dort yasinda ve evde uc dil konusuluyor.

    • merhabalar, şu anda oğlum 5 yaşında. hala bazı seslerde sıkıntı var, çok temiz değil. Ama 4-5 yaş arası çok gelişti (iki dilde de). Bu sene okula başladı. Konuşma terapistine götürdük ama değerlendirme sonucu iki dili oturtmaya çalıştığı için biraz daha bekleyelim dediler. Şu an 7 sesi söyleyemiyor ama tek tek test yapıldığında o sesleri çıkarabiliyor. Söyledikleri artık daha iyi anlaşılıyor. ama takipteyiz, geçen seneye göre benim içim daha rahat. Size de çok kolay gelsin. Biz uzmana yine de danışın isterseniz. Sevgiler

      • cevabiniz icin tesekkurler biz zaten kasimdan bu yana konusma doktoruna gidiyoruz ciddi bir faydasini gormedik, tabii bu arada 200 olan kelimesi iki bin olmustur bu okulun da faydasiyla dogal gelisen bir artmaydi/ asil sorunumuz olan fonoloji ses sorunumuzda degisim cok cok yavas oluyor. ama haftada iki olarak devam etmeye karar verdik. bizde sesler net var ama kelimesine gore ayni sesi cikartamiyor cok kolay doydum dese de fransizca dodo, cocuklar icin uyku demek; keke diye cikartiyor zorlayinca “go go” diye cikartabiliyor. ya da her yerde “p” li sesleri cikarsa da fransizca sonra demek olan “apres”deki p yi f olarak cikartiyor. cumleler hala cok kisa dilbilgisi kurallari nadiren var.bugun bana turkce cok sicak degil dedi duzgun sekilde tam cok sevindimki terasta hava cok sicakken ayni cumleyi soyledim cok anlasilmaz benim bile anlamayacagim bir sekilde soyledi sanki bir saat once soyleyen o degildi. cevabiniz icin cok tesekkur ederim. bu konuda anne yorumlari bulmak cok zor. sevgiler.

Pin It on Pinterest

Share This