Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite Farkındalık Ayı

Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite Farkındalık Ayı

Ekim ayı Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)  farkındalık ayı. Bugün yarın derken bu ayın da sonuna gelmekteyiz ama bugün bu önemli konuya değinmek istiyoruz.

Tıbben ne deniyor olursa olsun öncelikle Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite durumunu “bozukluk” olarak tanımlamak bize çok yanlış geldiği için bu ve bundan sonraki yazılarımızda biz bundan bir  durum olarak bahsetmeyi tercih edeceğiz. Beyni “normal” diye tanımlananın dışında bir işleyiş biçimine sahip diye kimsenin bir durumun sadece negatif yönlerine vurgu yapan “bozukluk”  gibi tanımlarla anılması gerekmediğini düşünüyoruz. Özellikle de çocuklar söz konusu ise.

Farkındalık ayı kapsamında takip edebildiğimiz kadarıyla Türkiye’de  Sınır Tanımayan Ebeveynler Topluluğu (STET) tarafından yararlı bir seminer verildi. Seminer katılımcıları da tartışılanları sosyal medyada ve bloglarında izleyicilerine aktardı. Harika girişimler… Ancak yine de  Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite konusunda farkındalık yaratmaya yönelik aktiviteler Türkiye’de pek gözümüze çarpmadı. Gerçi biz atlamış da olabiliriz ama sonuçta biz sıradan ebeveynlerin de yapabilecekleri var. En basitinden çevremizde rastladığımız farklı davranış biçimleri gösteren çocukları etiketlemeden önce altında yatıyor olabilecekleri düşünerek daha toleranslı olmak ve ona göre davranmak, çocuklarımızı farklılıklar konusun da bilinçlendirmek ve de bu tür Farkındalık Ayı gibi etkinliklerde bilgi paylaşımına katkıda bulunmak gibi…

Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite, farklılıkları kabullenememe ve bilgi eksikliğinden dolayı bol miktarda önyargı geliştirilmesi  açısından bol bol nasibini alan bir konu. Çocuklarda şımarıklıkla özdeşleştirilmesi, ilaçla tedavi gibi bazı bireylerin tedavisinde yaşamsal önemi olabilecek konuların komplo teorileri ile süslenip kamuoyunda önyargıların oluşturulması, bu tür duruma sahip bireylerin mevcut düzende karşılaştıkları zorlukların gözardı edilmesi, ve herşeyden önce bu sıkıntıların varlığının bile kabul edilmemesi  çok sık rastlanan problemler arasında. Bunlarla mücadele etmek için farkındalığın arttırılması gerekiyor. Bu arada sürekli olumsuz taraflarına vurgu yapılan bu durumun olumlu tarafları ise Dikkat Eksikliği/Hiperaktiviteye sahip olan insanların genel olarak enerjik, yaratıcı, sıcakkanlı, hoşgörülü, esnek, espirili, risk alabilen, kolay güvenen insanlar olması ki göz nasıl bakarsa öyle görür. Bu çocukların olumlu özelliklerine bakmayı ve desteklemeyi tercih edersek olumsuzlukların oluşturduğundan çok daha geniş bir resim göreceğimiz kesin.

Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite Farkındalık ayı kapsamında Amerika’da pek çok etkinlik yapılmakta. Bu kapsamda kurulan ADHD Awareness Month sitesinde yer alan poster ve bilgilerin her yere dağıtılması konusunda çağrı yapılmakta. Herkesin sitede yer alan İngilizce posterleri basıp okul, kütüphane, durak gibi yerlere dağıtarak ya da bunları dijital ortamlarda paylaşarak konunun daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabileceği düşünülüyor. Biz de Türkçe’ye çevirdikve mümkünse hep beraber yayalım. Lütfen blogunuzda, facebook hesabınızda, diğer sosyal paylaşım alanlarında aşağıdaki maddeleri kopayalarak yayılmasına yardımcı olun. Şimdiden teşekkürler.

Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite hakkında bilinmesi gereken gerçekler

1. Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite Gerçektir. Amerikadaki pek çok tıbbi, psikolojik ve eğitim kuruluşunun uzun süredir varmış olduğu sonuca göre Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite Bozukluğu (DEH) beyin temelli tıbbi bir durumdur ve gerçektir. Bu kuruluşlar, ayrıca çocuk ya da yetişkin, DEHB’li kişilerin uygun bir tedaviden yarar görebilecekleri sonucuna varmışlardır.

2. Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite, yaygın ve ayırım gözetmeyen bir durumdur. DEHB, yaş, cinsiyet, zeka, din, ırk, sosyo-ekonomik durum ayırdetmeyen herkesi her yaşta etkileyebilen bir durumdur. DEHB, DE/HB, ve DEB, hepsi aynı bozukluğa ait isimlerdir. Aradaki tek fark, bazılarında hiperaktivite vardır, bazılarında ise yoktur.

3. Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite teşhisi karmaşık bir süreçtir. DEHB’nin varlığını teşhis edebilmek için, kişinin,  semptomların önemli bir kısmını gösteriyor olması, günlük yaşamının önemli alanlarında (iş, okul, ya da arkadaşlar) belirgin sorunlar yaşıyor olması ve semptomları en az 6 ay boyunca göstermesi gerekir. Teşhis sürecini karmaşık hale getiren, bu semptomların normal davranışın aşırı formlarda görülmesidir. Ayrıca, DEHB’ye benzeyen başka durumlar da bulunmaktadır.Bu nedenle semptomların olası başka nedenleri de olabileceği DEHB teşhisi koyarken gözönüne alınmalıdır. DEHB teşhisi koymak için kişiyi tek bir teste tabi tutmak yeterli değildir. Doktorların teşhis için  kişiyle, davranışları ile, çevresiyle ilgili edindikleri bilgi de dahil olmak üzeree bu konuda birçok araç kullanırlar.

4. Başka psikolojik rahatsızlıklar da Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite ile birlikte sıklıkla görülebilir. Amerika’daki araştırmalar DEHB’ye kaygı bozukluğu, depresyon ve uyku problemleri gibi başka mental problemlerin de eşlik edebildiğini söylemektedir.

5. Tedavi edilmeyen Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite‘nin  zararları olabilir. Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite  zararsız değildir.Teşhisve tedavi edilmez ise, DEHB aşağıdakilere sebep olabilir:

• Okul başarısı ve mezuniyet problemlerine • Verim kaybı, kazanç azalması gibi iş sorunlarına • İlişki sorunlarına, • Trafik kazalarına, • Aşırı yeme ve obezite ile ilgili sorunlara, • Yasalarla sorun yaşamaya.

6. Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite kimsenin suçu değildir. DEHB, ahlaki zayıflık, yetersiz ebeveynlik, aile sorunları, zayıf öğretmenler ya da okullar, fazla televizyon, yiyecek allerjileri ya da çok fazla şekerin sebebiyet verdiği bir durum değildir. Araştırmalar, Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite’nin yüksek oranda genetik (DEHB vakalarının pek çoğunda genetik bileşen gözlenmekte) ve beyin temelli (semptomların beynin belirli bölgeleri ile ilişkisi bulunmakta) olduğunu göstermektedir.Bir çocuğun bu bozukluğa sahip olma olasılığını  çocuğun cinsiyeti, aile geçmişi, doğum öncesi ve sırasındaki riskler, çevre toksinleri ve beyindeki fiziksel farklılıkları gibi faktörlerin artırdığı da bulgular arasındadır.

7. Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite tedavisi çok yönlüdür. Şu anda mevcut tedaviler, Dikkat Eksikliği/Hiperaktivite semptomlarını azaltmaya ve işlevselliği artırmaya yönelik tedavilerdir. Tedaviler, ilaç, psikoterapi, davranış terapisi, eğitim ya da eğitsel destek yer almaktadır. Genellikle DEHB’li kişiler bu tedavilerin kombinasyonlarından faydalanmaktadırlar.

Bu maddelerin orijinaline ve referanslarına buradan ulaşabilirsiniz.

Daha fazla bilgi için: ADDA-Attention Deficit Disorder Association, ACO-ADHD Coaches Organization, CHADD-Children and Adults with Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, ADDitude,National Resource Center on ADHD

 



Pin It on Pinterest

Share This