Yeni Başlayan Çocuklara Güvenli İnternet

Yeni Başlayan Çocuklara Güvenli İnternet

“Hiç internete girdin mi?” sorusunu günümüzde çoğu çocuk anında “evet” diye cevaplıyor. 8 yaşında bir çocuk internette sörf yapabiliyor. Yaşları ilerledikçe, çocuklar ve gençler daha sık ve daha uzun süreyle internete giriyor.

Özellikle de küçük çocuklardan anne babaları için çok geçmeden şu soru gündeme geliyor: İnternette sörf yapmayı, sanal ortamda sohbet etmeyi ve e-posta alıp göndermeyi çocuklarım için nasıl daha güvenli hale getirebilirim? Genel olarak, çocuğunuza www’ daki ilk ziyaretlerinde eşlik etmeniz ve ondan sonra da çocuğunuzun internet faaliyetleriyle sürekli ilgilenmeniz önemli.

Biz güvenli internet kullanımını iki yaş grubuna ayırarak iki ayrı yazı olarak hazırladık. Okul öncesi ve ilkokulun başlarında çocukların yapabildikleriyle, ilkokulun ilerleyen yıllarında okuma-yazmanın ve sosyal ilişkilerin gelişmesiyle birlikte çocukların yapabildikleri ve talepleri arasında farklar var. Biz bu farklılıkları tespit ettiğimiz genel yaş aralığı olarak 2-8 yaş ve 8 yaş üstü olarak iki ayrı yazıda ele alsak da, siz yine de her iki yazıya da göz atın. (bkz NOT) Her çocuğun gelişimi ve talepleri farklı olduğu için biz ebeveynlere kendi çocuğumuza uygun yaklaşımı geliştirmek düşüyor.

Bilgisayar kullanmaya yeni başlayacak çocuklar ve aileleri şu sorular bekliyor:

Soru 1. Çocuğuma bilgisayarın ve internetin temellerini nasıl öğretebilirim? Yani fare (mouse) nedir, klavye nedir, internet tarayıcısı nedir… vb.
İlkokul çağındaki çocuklar için, sürekli açabilecekleri az sayıdaki oyun ve eğitici web sayfaların olması yeterli oluyor.
Bu konuda çocukların internet kavramını oynayarak keşfetmelerini ve sonunda internet ehliyeti almalarını sağlayan siteler mevcut. www.internet-abc.de bu amaçla çocuklara yönelik hazırlanmış bir web sitesi. Ancak bilgisayar bilgilerini güncellemek isteyen yetişkinler tarafından da kullanılabilir, çok faydalı bilgiler yer alıyor. Hem Almanca hem Türkçe.

Soru 2. Çocuğum için kullanıcı hesabı oluşturmalı mıyım? Çocuğumun kullanıcı hesabını ve başlangıç sayfasını nasıl oluştururum?
Evet, çocuğunuz için kullanıcı hesabını ve başlangıç sayfasını oluşturmak hem kafa karışıklığını engelleyecek hem de güvenliğini sağlayacak önemli bir adım.

Bilgisayarınızda sistem ve program ayarlarına sınırlı erişim yetkileri olan ve çocuğunuza ait bir kullanıcı hesabı oluşturun. Çocuğunuza yeni bir kullanıcı hesabının nasıl açılacağı kullanılan işletim sistemine göre değişiyor.
Kullandığınız bilgisayarın işletim sistemi Windows ise buraya , OS X ise buraya tıklayabilirsiniz.

Başlangıç sayfası olarak en iyisi, çocuklara yönelik bir arama motorunu (bkz soru4) ya da çocuğunuzun en sevdiği sayfayı seçin.

Soru 3. Çocuğum küçük, internette serbest dolaşması yerine belli başlı sitelere girmesini istiyorum. Bunu kolay yoldan nasıl yapabilirim?
Sık kullanılanlar ya da izinli site listeleri oluşturarak yapabilirsiniz.
Küçük çocuklar için internette “sörf” yapılabilecek web sitelerinin sınırlanması çok doğru bir karar. Doğrudan tarayıcı program içerisinde ya seçilmiş web sitelerini sık kullanılanlar (Favorites) veya yer imleri (Readinglist) listesine ekleyebilir ya da kendiniz “izinli site listeleri” oluşturabilirsiniz. Böylece adrese girerken istenmeyen sonuçlara yol açan yazım hatalarının önüne geçilmiş olabilirsiniz. Bunun içine sadece çocuğunuzun yaşına ve ilgi alanlarına uygun olan sayfaları ekleyin. Çocuğunuzla birlikte ilginç yeni linkler araştırmanız, seçeneklerinizi genişletecek ve çocuğunuz küçük adımlarla interneti kullanmayı öğrenmesine yarayabilir.

Soru 4. Çocuklara yönelik güvenli bir arama motoru kullanmalı mıyım?
Evet. Onun kullanıcı profilindeki tarayıcı programdaki arama motorunu değiştirmeniz akıllıca olacaktır.
İlkokul çağındaki çocuğunuzun tek başına internette dolaştığı zaman genel arama motorlarıyla arama yapmasına henüz izin vermemenizi tavsiye ederiz. Bunun için tarayıcı programındaki (browser) ön tanımlı standart arama motorunu çocuklara yönelik özel bir arama motoruyla değiştirmeniz gerekiyor. O zaman çocuklar hem arama motoru kullanmayı öğreniyorlar, hem de problem yaratacak arama sonuçlarıyla karşı karşıya kalma oranları düşüyor. Çocuklara yönelik arama motorları link tavsiyelerinden daha fazlasını sunanlar var. Yurt dışında güncel haberlerin, oyunların ya da yemek tariflerinin yanı sıra, çocuklara özel bilgiler sunan arama motorları bile var. Türkiye’de ise bu alan yine çok büyük bir boşluk. Bizim yurt dışındaki örneklerden sınırlı da olsa Türkçe içeriğe ulaşabildiğiniz sitelere örnekler:

www.blinde-kuh.de
www.güvenlicocuk.org
www.internet-abc.de/kinder

Bazı tarayıcı programlarda bu tarayıcıya ait arama motoru seçenekleri birkaç tıklamayla isteğe göre ayarlanabilir.
Mesela google’ın safe search özelliği – Bunu nasıl konfigüre edebileceğinizi bir sonraki yazıda detaylı anlatacağız.

Soru 5. Çocuğum sitede gördüğü herşeye tıklıyor. Reklamlardan, peşpeşe açılan küçük pencerelerden nasıl kurtulabilirim?
Küçük yaştaki çocuklar, internette neyin gerçek neyin kurgu olduğunu ayırt edemeyecekleri gibi, reklamları da ayırt edemeyebilirler. Ancak daha küçük yaştakiler için ilgi alanlarına ve yaşlarına uygun birkaç sayfayı Sık Kullanılanlara eklemiş olmanız onlar için bu aşamada yeterli olsa da, daha büyük yaştakiler daha meraklı ve iletişim kurmaya açık olduklarından bir sayfada daha çok yere tıklayabilirler.

Bilgisayarınızdaki Java uygulamalarını kapatın (disable), Ad-Blocker ve PopUp-Blocker yazılımları kurmanız gerekir. En iyi ve yaygın kullanılan ve Windows XP/Vista/ Windows 8/Mac/iOS/Android için geçerli olan Maxthon’u tavsiye ediyoruz. 

Soru 6. Çocuğumun kullanıcı bilgilerini, kişisel bilgilerini korumasını nasıl sağlarım?
İnternette sık sık isim, hobiler, adres, kullanım alışkanlıkları vb kişisel bilgilerin verilmesi isteniyor. Kişisel bilgileri çocuğunuzun ciddiye almasını sağlamanın tek yolu onunla konuşmaktan geçiyor. “Gerçek hayatta” tanımadığımız bir kişiye sırf sordu diye herşeyi anlatamayacağımıza göre, sanal ortamın da bundan hiçbir farkının olmadığını onlara anlatmamız gerekiyor. Ödüllü yarışmalar, ev ödevlerinde yardım ya da cep telefonu için bedava zil sesi vs vaat eden siteleri, çocukları genellikle kişisel bilgilerini vermek üzere teşvik edebiliyor.

Bu nedenle çocuklardan bu tür bilgileri girmesi istendiği zaman, önceden bunları mutlaka konuşmak konusunda ısrar edin.

Soru 7. Çocuğum sanal sohbet ortamlarına girmek istiyor. Çocuklar için güvenli sanal sohbet siteleri var mıdır? 
Evet, çocuklar için de sanal sohbet siteleri var. Ancak onların sadece moderatörlü sanal sohbet odalarına girdiğinden emin olun. Çünkü moderatörlü sitelerde ayrımcı ve aşağılayıcı yazıları ve cinsel tacizleri önleyen bir sanal sohbet gözetmeni bulunuyor. Çocuklar ayrıca buralarda aynı ilgi alanlarına sahip ve yaşıtları olan sohbet arkadaşları bulabiliyorlar. Moderatörlü sanal sohbet ortamlarını çocuğunuzla birlikte seçebilirsiniz ve çocuğunuzla sanal sohbette yaşadıkları hakkında her zaman konuşmayı alışkanlık haline getirin. Türkçe içerikle küçük yaştaki çocuklara güvenli sohbet imkanı sağlayan bir web sitesine biz rastlamadık. Sizin bildiğiniz varsa memnuniyetle inceleyip referans verebiliriz.

Genel olarak güvenilir bir sanal sohbet odasında şu ögelerin bulunduğundan emin olun:

– Danışman ve denetleyici olarak aktif olan sunucular,
– Rahatsız edenleri sessiz hale getirmek için dikkate almama (Ignore) fonksiyonu,
– Sunucuyu derhal çağırmak için bir acil durum butonu,
– Kapsamlı (ve çekici bir şekilde hazırlanmış) yardım bölümü,
– Misafir girişi olmamalı, kullanmak için bütün kullanıcıların kaydolma zorunluluğu

Yukarıda tarif edilen bir takım yazılımların kurulması, ayarların yapılması konusunda sorularınız varsa bize iletebilirsiniz.

Not: Yukarıda bahsedilen ikinci yazımız gelecek hafta yayınlanacaktır.

Kaynak: Bu yazı hazırlanırken www.klicksafe.de den yararlanılmıştır.

photo credit: <a href=”http://www.flickr.com/photos/timsamoff/3248639569/”>timsamoff</a> via <a href=”http://photopin.com”>photopin</a> <a href=”http://creativecommons.org/licenses/by-nd/2.0/”>cc</a>

 



Pin It on Pinterest

Share This